APGAR Skoru (Yenidoğan)

APGAR Skoru (Yenidoğan)

APGAR skoru, doğumdan hemen sonra yenidoğanın klinik durumunu ve geçiş dönemine uyumunu hızlı biçimde değerlendiren standart bir gözlem aracıdır. Skor beş bileşenden oluşur: görünüm (cilt rengi), nabız (kalp hızı), refleks irritabilite (uyarana yüz buruşturma yanıtı), aktivite (kas tonusu) ve solunum. Her bileşen 0 ile 2 arasında puanlanır ve toplam puan 0 ile 10 arasında değişir. Bileşenlerin baş harfleri (Appearance, Pulse, Grimace, Activity, Respiration) İngilizce APGAR kısaltmasını oluşturur.

Ne zaman kullanılır

APGAR skoru rutin olarak her doğumda 1. ve 5. dakikada kaydedilir. Beşinci dakika skoru 7'nin altında ise değerlendirme 10., 15. ve 20. dakikada, yani 5 dakikalık aralıklarla 20. dakikaya kadar tekrarlanır. Resüsitasyon uygulanan bebeklerde de skorlama bu aralıklarla sürdürülür. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve Amerikan Obstetri ve Jinekoloji Koleji (ACOG), uygulanan eşzamanlı resüsitasyon girişimlerini de kaydeden genişletilmiş bir APGAR bildirim formunun kullanılmasını önermektedir.

Formül

Beş bileşen olan görünüm (Appearance), nabız (Pulse), refleks irritabilite (Grimace), aktivite (Activity) ve solunum (Respiration) her biri 0 ile 2 arasında puanlanarak toplanır ve toplam skor 0 ile 10 arasında değişir. Yorum bantları şöyledir: 7-10 puan güven verici/normal durumu, 4-6 puan orta derecede depresyonu, 0-3 puan ağır depresyonu gösterir. Skor sürekli bir olasılık modeli değil, klinik gözleme dayalı yarı nicel bir derecelendirmedir; bu nedenle gözlemciler arası değişkenlik gösterebilir. Bileşenlerden görünüm (renk) puanı, sağlıklı yenidoğanlarda bile geçiş döneminde sık görülen akrosiyanoz nedeniyle çoğu bebekte tam puan almaz. APGAR toplamı tek başına resüsitasyon kararını belirlemez.

Yorumlama

7-10 puan güven verici/normal durumu gösterir ve genellikle rutin bakım ile izlem yeterlidir. 4-6 puan orta derecede depresyonu gösterir; uyarım, oksijenizasyon ve yakın izlem gerekebilir ve 5. dakika skoru 7'nin altındaysa değerlendirme 20. dakikaya kadar tekrarlanmalıdır. 0-3 puan ağır depresyonu gösterir ve acil resüsitasyon ihtiyacını düşündürür. Skorun asıl klinik değeri, tek bir zaman noktasındaki mutlak değerinden çok, 1. dakikadan 5. dakikaya değişim eğiliminde ve resüsitasyona verilen yanıtta yatar. AAP/ACOG, düşük 5. ve 10. dakika skorlarının popülasyon düzeyinde mortalite ve serebral palsi göreli riskiyle ilişkili olduğunu, ancak düşük skorlu bebeklerin büyük çoğunluğunun serebral palsi geliştirmediğini belirtir; bu nedenle skor bireysel hasta için nörolojik sonuç öngörmez. Onuncu dakikada 0 olmayı sürdüren skor kötü sonucun bir göstergesidir ve devam eden resüsitasyon çabalarının değerlendirilmesinde yol gösterici olabilir; yine de bu bebeklerin bir kısmı sağkalır ve önemli bir bölümü nörogelişimsel bozukluk göstermeksizin yaşar. Bir sistematik derleme ve meta-analiz, 10. dakikada APGAR skoru sıfır olan yenidoğanlarda genel sağkalımın yaklaşık %40 olduğunu ve orta-ağır nörogelişimsel bozukluk olmaksızın sağkalımın yaklaşık %19 olduğunu, ayrıca sağkalımın yıllar içinde arttığını göstermiştir; sağkalım gebelik haftasına göre belirgin farklılık göstermekte, otuz altıncı gebelik haftası ve üzerindeki term ve terme yakın bebeklerde sağkalım, otuzuncu gebelik haftasının altındaki çok preterm bebeklere göre belirgin biçimde daha yüksek çıkmaktadır. Bu bulgular, onuncu dakikada devam eden resüsitasyon kararının gebelik haftası ve klinik bağlam gözetilerek bireyselleştirilmesi gerektiğini desteklemektedir. Skor her zaman klinik bağlam, gebelik haftası ve resüsitasyon süreciyle birlikte yorumlanmalıdır.

Kaynaklar

• Apgar V. A proposal for a new method of evaluation of the newborn infant. Curr Res Anesth Analg. 1953;32(4):260-267. PMID: 13083014.
• American Academy of Pediatrics Committee on Fetus and Newborn; ACOG Committee on Obstetric Practice. The Apgar Score. Pediatrics. 2015;136(4):819-822. PMID: 26416932. https://publications.aap.org/pediatrics/article/136/4/819/73821/The-Apgar-Score
• American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee Opinion No. 644: The Apgar Score. Obstet Gynecol. 2015;126(4):e52-e55. (Reaffirmed) https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2015/10/the-apgar-score
• Rüdiger M, et al. Neonatal assessment in the delivery room - Trial to Evaluate a Specified Type of Apgar (TEST-Apgar). BMC Pediatr. 2015;15:18. PMID: 25886873.
• Simon LV, Hashmi MF, Bragg BN. APGAR Score. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470569/
• Cnattingius S, Norman M, Granath F, Petersson G, Stephansson O, Frisell T. Apgar Score Components at 5 Minutes: Risks and Prediction of Neonatal Mortality. Paediatr Perinat Epidemiol. 2017;31(4):328-337. PMID: 28493508 — İsveç'te 148.765 tekil canlı doğumu kapsayan bu popülasyon tabanlı kohortta, 5. dakika APGAR bileşenlerinden kalp hızı, solunum çabası ve renk için düşük değerlerin (0-1) neonatal mortalite riskini bağımsız olarak artırdığı gösterilmiştir.
• Wyckoff MH, et al. Neonatal Life Support: 2020 International Consensus on Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care Science with Treatment Recommendations. Circulation. 2020;142(16_suppl_1):S185-S221. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000895
• Khorram O, et al. Outcomes of Neonates with a 10-min Apgar Score of Zero: A Systematic Review and Meta-Analysis. Neonatology. 2022;119(6):669-685. https://karger.com/neo/article/119/6/669

APGAR skoru tek başına resüsitasyon kararını belirlemez; resüsitasyon kalp hızı, solunum ve tonusa göre skor beklenmeden başlatılır. Skor asfiksi tanısı, intrapartum hipoksik olayın kanıtı, bireysel nörolojik sonuç veya serebral palsi öngörüsü için kullanılmamalıdır; bu amaçla kullanımı geçersizdir. Prematüre bebeklerde, maternal sedasyon/anestezi altında, konjenital anomali veya nöromusküler hastalıkta skor hipoksiden bağımsız olarak düşebilir. Asfiksi tanısı ancak umbilikal kord asidemisi, nörolojik bulgular ve çok organ tutulumu gibi ek kanıtlarla konur. Bu araç klinik kararın yerine geçmez.