Mannheim Peritonit İndeksi (MPI)

Mannheim Peritonit İndeksi (MPI)

Mannheim Peritonit İndeksi (MPI), peritonitli hastalarda ameliyat sırasında saptanan sekiz klinik ve operatif bulguya dayanarak mortalite riskini 0 ile 47 puan arasında öngören bir skordur.

Ne zaman kullanılır

Bu skor, sekonder peritonit tanısıyla (özellikle içi boş organ perforasyonuna bağlı peritonit tanısıyla) ameliyat edilen erişkin hastalarda prognostik değerlendirme için hesaplanır. Skor, cerrah tarafından ameliyat sırasında karın içi bulgular görülerek tamamlanır; bu nedenle asıl kullanım alanı intraoperatif ve erken postoperatif dönemdir.

Formül

MPI puanı sekiz ayrı bulgunun toplanmasıyla hesaplanır ve bu bulguların her biri orijinal çalışmada bağımsız olarak mortalite ile ilişkilendirilmiştir. Yaşın 50 yılın üzerinde olması 5 puan verir. Kadın cinsiyet 5 puan verir. Organ yetmezliğinin bulunması 7 puan verir ve bu ağırlık, organ yetmezliğinin skordaki en yüksek tekil katkı olduğunu gösterir. Malignite varlığı 4 puan verir. Preoperatif peritonit süresinin 24 saati aşması 4 puan verir. Sepsis kaynağının kolon dışı bir organ olması 4 puan verir. Peritonitin yaygın (diffüz) olması, yani lokalize olmayıp karın boşluğunun tamamına yayılması 6 puan verir. Periton eksüdasının niteliği ayrı bir puanlama basamağıdır: eksüda berrak veya seröz ise 0 puan verilir, bulanık veya pürülan ise 6 puan verilir, fekal veya fekaloid ise 12 puan verilir ve bu üç kategori birbirini dışlar, yani yalnızca en ağır bulunan eksüda tipi puanlanır. Toplam puan 0 ile 47 arasında değişir. Organ yetmezliği tanımı orijinal çalışmada katı laboratuvar ve klinik ölçütlerle sınırlandırılmıştır; bu ölçütler aşağıdaki uyarı alanında ayrıntılı olarak verilmiştir ve puanlama yapılırken bu tanıma sadık kalınmalıdır.

Yorumlama

Billing ve arkadaşlarının 1994 yılında yayınlanan ve 2003 hastayı içeren geniş çok merkezli kohortunda MPI 21 puanın altında olduğunda düşük mortalite gözlenmiştir (ortalama yaklaşık yüzde 2,3, çalışmalar arası aralık yüzde 0 ile 11 arasındadır). MPI 21 ile 29 puan arasında olduğunda orta düzey mortalite gözlenmiştir (ortalama yaklaşık yüzde 22,5, aralık yüzde 10,6 ile 50 arasındadır). MPI 29 puanın üzerinde olduğunda yüksek mortalite gözlenmiştir (ortalama yaklaşık yüzde 59,1, aralık yüzde 41 ile 87 arasındadır). Bu üç kategorili eşik şeması yaygın olarak kullanılsa da sonraki çalışmalar farklı tek bir kesim noktası kullanmıştır; bazı çalışmalarda 20 puan, bazılarında 25 puan, bazılarında ise 27 puan optimal kesim noktası olarak bildirilmiştir ve bu kesim noktalarına karşılık gelen duyarlılık ile özgüllük değerleri çalışmadan çalışmaya değişmiştir. Bu nedenle mutlak bir eşik yerine, skorun arttıkça mortalite riskinin de arttığı doğrusal ilişki klinik olarak daha güvenilir bir yorumdur ve sonuç mutlaka hastanın klinik gidişatı, komorbiditeleri ve ameliyat sırasındaki diğer bulgularla birlikte değerlendirilmelidir. Seksen yaşın üzerindeki hastaları inceleyen bir çalışmada, MPI 20 puanın üzerinde olan seksen yaş üstü hastalarda mortalite yüzde 48,5 olarak bulunurken, aynı eşiğin üzerindeki daha genç hastalarda mortalite yüzde 12,1 olarak bulunmuştur; bu bulgu, ileri yaşlı hastada aynı MPI puanının daha genç hastaya kıyasla daha kötü bir prognoza karşılık gelebileceğini ve yaşın skordan bağımsız ek bir mortalite belirleyicisi olarak dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Kaynaklar

• Linder MM, Wacha H, Feldmann U, Wesch G, Streifensand RA, Gundlach E. Der Mannheimer Peritonitis-Index. Ein Instrument zur intraoperativen Prognose der Peritonitis [The Mannheim peritonitis index. An instrument for the intraoperative prognosis of peritonitis]. Chirurg. 1987;58(2):84-92. PMID 3568820.
• Billing A, Fröhlich D, Schildberg FW. Prediction of outcome using the Mannheim peritonitis index in 2003 patients. Peritonitis Study Group. Br J Surg. 1994;81(2):209-213. PMID 8156338.
• Malik AA, Wani KA, Dar LA, Wani MA, Wani RA, Parray FQ. Mannheim Peritonitis Index and APACHE II--prediction of outcome in patients with peritonitis. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2010;16(1):27-32. PMID 20209392.
• Sharma R, Ranjan V, Jain S, Joshi T, Tyagi A, Chaphekar R. A prospective study evaluating utility of Mannheim peritonitis index in predicting prognosis of perforation peritonitis. J Nat Sci Biol Med. 2015.
• Salamone G, Licari L, Falco N, Augello G, Tutino R, Campanella S, Guercio G, Gulotta G. Mannheim Peritonitis Index (MPI) and elderly population: prognostic evaluation in acute secondary peritonitis. G Chir. 2017.

Orijinal MPI tanımında organ yetmezliği şu ölçütlerden en az birinin bulunmasıyla tanımlanmıştır: böbrek yetmezliği için kreatinin düzeyinin 177 mikromol/litrenin (yaklaşık 2 mg/dL) üzerinde olması veya üre düzeyinin 167 mmol/litrenin üzerinde olması veya idrar çıkışının saatte 20 mililitrenin altına inmesi (oligüri); akciğer yetmezliği için oksijen kısmi basıncının (PaO2) 50 mmHg altına inmesi veya karbondioksit kısmi basıncının (PaCO2) 50 mmHg üzerine çıkması; şok tablosunun bulunması; ve 24 saatten uzun süren bağırsak tıkanıklığı veya bağırsak felci (paralitik ileus) bulunması. Puanlama yapılırken bu tanıma sadık kalınmalıdır, çünkü organ yetmezliği maddesi tek başına 7 puan verir ve skorun en ağırlıklı bileşenidir. Eşik değerler ve kesim noktaları (21 ve 29 puanlık üçlü şema ya da tek bir kesim noktası olarak 20, 25 veya 27 puan) çalışmadan çalışmaya değişmektedir ve merkeze özgü kalibrasyon olmadan doğrudan aktarılmamalıdır. Bu araç, cerrahi kararı veya yoğun bakıma kabul kararını tek başına belirlememelidir; klinik muhakemenin ve gerektiğinde APACHE II gibi genel yoğun bakım skorlarının yerini tutmaz.