Arteriyel Kan Gazı (AKG) Analiz Aracı
Klinik hesaplayıcılar
Bu araçlar klinik kararın yerine geçmez. Sonuçlar hekim değerlendirmesi, güncel kılavuzlar ve hastanın klinik bağlamı ile birlikte yorumlanmalıdır.
Arteriyel Kan Gazı (AKG) Analiz Aracı
pH, PaCO2 ve HCO3 değerlerinden birincil asit-baz bozukluğunu (respiratuvar veya metabolik asidoz/alkaloz) sınıflandıran ve beklenen kompanzasyon yönünü değerlendiren temel AKG yorumlama aracı.
Ne zaman kullanılır
pH, PaCO2 ve HCO3 (veya bikarbonat) değerleri bilinen herhangi bir hastada asit-baz durumunun ilk değerlendirmesi.
Formül
Normal aralıklar: pH 7.35-7.45; PaCO2 35-45 mmHg; HCO3 22-26 mEq/L. Sınıflandırma: pH < 7.35 (asidemi) + PaCO2 > 45 → respiratuvar asidoz; pH < 7.35 + HCO3 < 22 → metabolik asidoz; pH > 7.45 (alkalemi) + PaCO2 < 35 → respiratuvar alkaloz; pH > 7.45 + HCO3 > 26 → metabolik alkaloz. pH normal aralıktaysa ancak PaCO2 ve HCO3 anormalse tam kompanze bozukluk düşünülür. Hem PaCO2 hem HCO3 aynı yönde anormal ve pH'ı aynı yönde etkiliyorsa karma bozukluk olasılığı değerlendirilir. Metabolik asidozda beklenen kompanzatuar PaCO2 için Winter formülü (PaCO2 = 1.5 × HCO3 + 8 ± 2) kullanılabilir; bu hesaplama sitede ayrı "Winter Formülü" aracında yapılmaktadır.
Yorumlama
pH değeri önce asidemi (< 7.35) veya alkalemi (> 7.45) yönünde sınıflandırılır. Ardından PaCO2 ve HCO3'ün pH ile uyumlu yönde anormal olan bileşeni birincil bozukluğu belirler (PaCO2 anormalliği respiratuvar, HCO3 anormalliği metabolik bozukluğu işaret eder). pH normal aralıktaysa ve hem PaCO2 hem HCO3 anormalse, tam kompanze bir bozukluk veya karma bozukluk söz konusu olabilir; klinik bağlam ve anyon açığı ile birlikte değerlendirilmelidir. Birincil bozukluk belirlendikten sonra kompanzasyonun beklenen sınırlar içinde olup olmadığı değerlendirilmelidir; kompanzasyon beklenenden fazla veya az ise ikinci bir birincil bozukluk (karma bozukluk) vardır. Beklenen kompanzasyon kuralları şöyledir: metabolik asidozda beklenen PaCO2, Winter formülü ile hesaplanır (PaCO2 = 1.5 × HCO3 + 8 ± 2); metabolik alkalozda PaCO2, bikarbonattaki her 1 mEq/L artışa karşılık yaklaşık 0.7 mmHg yükselir. Akut respiratuvar asidozda HCO3, PaCO2'deki her 10 mmHg artış için yaklaşık 1 mEq/L yükselirken kronik respiratuvar asidozda bu artış yaklaşık 4-5 mEq/L'dir. Akut respiratuvar alkalozda HCO3, PaCO2'deki her 10 mmHg düşüş için yaklaşık 2 mEq/L azalırken kronik respiratuvar alkalozda bu azalma yaklaşık 4-5 mEq/L'dir. Bu araç bu beklenen değerleri kendisi hesaplamaz; ilgili özel araçlar (Winter formülü, anyon açığı, delta oranı) birlikte kullanılmalıdır.
Kaynaklar
- Berend K, de Vries AP, Gans RO. Physiological approach to assessment of acid-base disturbances. N Engl J Med. 2014;371(15):1434-1445.
- Seifter JL. Integration of acid-base and electrolyte disorders. N Engl J Med. 2014;371(19):1821-1831.
Bu araç basitleştirilmiş bir sınıflandırma sağlar; karma asit-baz bozukluklarını, kompanzasyonun yeterliliğini (beklenen değerlerle karşılaştırma) veya anyon açığını hesaplamaz. Kesin değerlendirme için anyon açığı, delta oranı ve Winter formülü gibi tamamlayıcı hesaplamalar ile klinik bağlam (oksijenizasyon, elektrolitler, laktat) birlikte kullanılmalıdır. Arteriyel örnek gerektirir; venöz kan gazı ile doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Arteriyel Kan Gazı (AKG) Analiz Aracı nedir?
pH, PaCO2 ve HCO3 değerlerinden birincil asit-baz bozukluğunu (respiratuvar veya metabolik asidoz/alkaloz) sınıflandıran ve beklenen kompanzasyon yönünü değerlendiren temel AKG yorumlama aracı.
Arteriyel Kan Gazı (AKG) Analiz Aracı ne zaman kullanılır?
pH, PaCO2 ve HCO3 (veya bikarbonat) değerleri bilinen herhangi bir hastada asit-baz durumunun ilk değerlendirmesi.
Arteriyel Kan Gazı (AKG) Analiz Aracı nasıl hesaplanır?
Normal aralıklar: pH 7.35-7.45; PaCO2 35-45 mmHg; HCO3 22-26 mEq/L. Sınıflandırma: pH < 7.35 (asidemi) + PaCO2 > 45 → respiratuvar asidoz; pH < 7.35 + HCO3 < 22 → metabolik asidoz; pH > 7.45 (alkalemi) + PaCO2 < 35 → respiratuvar alkaloz; pH > 7.45 + HCO3 > 26 → metabolik alkaloz. pH normal aralıktaysa ancak PaCO2 ve HCO3 anormalse tam kompanze bozukluk düşünülür. Hem PaCO2 hem HCO3 aynı yönde anormal ve pH'ı aynı yönde etkiliyorsa karma bozukluk olasılığı değerlendirilir. Metabolik asidozda beklenen kompanzatuar PaCO2 için Winter formülü (PaCO2 = 1.5 × HCO3 + 8 ± 2) kullanılabilir; bu hesaplama sitede ayrı "Winter Formülü" aracında yapılmaktadır.
Arteriyel Kan Gazı (AKG) Analiz Aracı sonucu nasıl yorumlanır?
pH değeri önce asidemi (< 7.35) veya alkalemi (> 7.45) yönünde sınıflandırılır. Ardından PaCO2 ve HCO3'ün pH ile uyumlu yönde anormal olan bileşeni birincil bozukluğu belirler (PaCO2 anormalliği respiratuvar, HCO3 anormalliği metabolik bozukluğu işaret eder). pH normal aralıktaysa ve hem PaCO2 hem HCO3 anormalse, tam kompanze bir bozukluk veya karma bozukluk söz konusu olabilir; klinik bağlam ve anyon açığı ile birlikte değerlendirilmelidir. Birincil bozukluk belirlendikten sonra kompanzasyonun beklenen sınırlar içinde olup olmadığı değerlendirilmelidir; kompanzasyon beklenenden fazla veya az ise ikinci bir birincil bozukluk (karma bozukluk) vardır. Beklenen kompanzasyon kuralları şöyledir: metabolik asidozda beklenen PaCO2, Winter formülü ile hesaplanır (PaCO2 = 1.5 × HCO3 + 8 ± 2); metabolik alkalozda PaCO2, bikarbonattaki her 1 mEq/L artışa karşılık yaklaşık 0.7 mmHg yükselir. Akut respiratuvar asidozda HCO3, PaCO2'deki her 10 mmHg artış için yaklaşık 1 mEq/L yükselirken kronik respiratuvar asidozda bu artış yaklaşık 4-5 mEq/L'dir. Akut respiratuvar alkalozda HCO3, PaCO2'deki her 10 mmHg düşüş için yaklaşık 2 mEq/L azalırken kronik respiratuvar alkalozda bu azalma yaklaşık 4-5 mEq/L'dir. Bu araç bu beklenen değerleri kendisi hesaplamaz; ilgili özel araçlar (Winter formülü, anyon açığı, delta oranı) birlikte kullanılmalıdır.